Sami Süleyman Demirel (d. 1 Kasım 1924, İslamköy Isparta),Türkiye Cumhuriyeti 9. Cumhurbaşkanı,siyasetçi, inşaat mühendisi.
Isparta’nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy’de doğdu. İlköğrenimini doğduğu köyde, ortaokul ve liseyi Isparta ve Afyonkarahisar’da bitirdi. Şubat 1949′da İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nden mezun oldu.
Görevleri
1954 yılında Barajlar Dairesi Başkanı, 1955 yılında da Devlet Su İşleri Genel Müdürü oldu. Bu arada Eisenhower Vakfı’nın onu bursiyer olarak seçmesiyle ABD‘ye gitti. 1962-1964 yılları arasında serbest müşavir-mühendis olarak çalıştı. Aynı yıllarda Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde su mühendisliği konusunda dersler verdi.
Siyasi hayatı
- Siyasî yaşamına, 1962 yılında, AP Genel İdare Kurulu üyeliği ile başladı. .
Adalet Partisi
- 28 Kasım 1964 tarihinde bu partiye genel başkan seçilmesinin ardından, kurulmasını sağladığı ve Şubat-Ekim 1965 tarihleri arasında görev yapan koalisyon hükûmetinde meclis dışından Başbakan Yardımcısı olarak görev aldı. 1965 Seçimlerini %53 oyla kazandı. Birinci Demirel hükümetinde ülke 68 öğrenci olaylarıyla sarsıldı. 1969 Seçimlerine kazanan AP ve Demirel’di. İkinci Demirel hükümetinde olayların önüne geçilemedi ve 12 Mart 1971 muhtırası yayınlandı. Demirel istifa
etti, Nihat Erim hükümeti kuruldu. 1975 yılında kurulan birinci MC hükümetinde, “AP-MSP-MHP-CGP” koalisyonunda başbakan oldu. 1977 Seçimlerinde CHP kazanırken, 1979 yılında kurulan ikinci MC hükümetinde, “AP-MHP-MSP” koalisyonunda başbakanlık yaptı. 1980 yılında olayların önüne geçilemezken, Nihat Erim, Tekel Bakanı Gün Sazak ve Maden-İş genel başkanı Kemal Türkler öldürüldü. 12 Eylül darbesiyle Demirel, Zincirbozan askeri tesislerinde tutuklu kaldı. 1987 yılında siyasete dönen Demirel, DYP genel başkanı oldu. 1991 Seçimlerinde kurulan DYP-SHP koalisyonunda başbakan oldu. 1993 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin dokuzuncu cumhurbaşkanı seçildi. Bu görevi 2000 yılına kadar devam ederken, 2000 yılında cumhurbaşkanlığını Anayasa Mahkemesi başkanı Ahmet Necdet Sezer’e devretti.
Siyasi hayatı dönemince ve sonrasında, demokrasiden yana tavır almaması, güvenilmeyen/güvenilemez politikacı anlayışını yerleştiren,hatta simgeleyen isim olmuştur. Başbakanlığı döneminde belirli bir popularitesi bulunan ve bilhassa kırsal kesim-köy kesimlerinde sevilen Demirel, ilkeli olmayan politikası ile bu hususiyetini kaybetmiş, aynı oran da da Türk siyasi hayatında ki ağırlığını da kaybetmiştir.
Başbakanlığı
10 Ekim 1965′te yapılan genel seçimlerde başında bulunduğu AP, yüzde 53 oy alarak tek başına iktidar oldu. Bu seçimlerde Isparta Milletvekili olarak parlamentoya girdi ve Türkiye’nin 12. Başbakanı olarak hükûmeti kurdu. Bu hükûmet 4 yıl sürdü. 10 Ekim 1969 tarihindeki genel seçimlerde de Adalet Partisi yine tek başına iktidar oldu.
32. Hükümet ve Demirel İcraatı
12 Mart 1971 muhtırası üzerine, başbakanlık görevini bıraktı. 1971 ile 1980 arasında, 1975, 1977 ve 1979′da 3 defa daha hükûmet kurdu.
12 Eylül 1980 müdahalesi üzerine görevi bıraktı ve 7 sene yasaklı olarak siyaset dışı kaldı. 6 Eylül 1987′de yapılan halk oylaması ile yasaklar kaldırıldı ve 24 Eylül 1987 tarihinde, Doğru Yol Partisi Genel Başkanlığı’na seçildi. 29 Kasım 1987′de yapılan genel seçimlerde Isparta Milletvekili olarak tekrar TBMM‘ne girdi. 20 Ekim 1991 tarihinde yapılan genel seçimler sonrasında, DYP ile Sosyal Demokrat Halkçı Parti‘nin biraraya gelerek kurduğu 49. T.C. Hükümeti’nde Başbakan olarak görev aldı.
30 yaşında genel müdür, 40 yaşında önce parti genel başkanı, sonra başbakan olmuş; 12 seneye yaklaşan başbakanlık görevinde, Türkiye’nin kalkınması ve gelişmesine çeşitli hizmetlerde bulunmuştur. Türkiye’nin en genç genel müdürü, en genç başbakanı ve İsmet İnönü‘den sonra en uzun başbakanlık yapmış kişisidir.
Cumhurbaşkanlığı
16 Mayıs 1993 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye’nin 9. Cumhurbaşkanı olarak seçildi. Görevini 2000 yılında dönemin Anayasa Mahkemesi Başkanı ve kendisi gibi Afyon Lisesi mezunu olan Ahmet Necdet Sezer’e devretti. Cumhurbaşkanlığı görevini tamamladıktan sonra aktif siyaseti bırakmıştır.
